Kan de mens nog schitteren tussen al dat digitale geweld? We kwamen uit bij actieve hoop.
Liefste Leen,
Het verontrust me hoe ik op FB meegezogen word in de berichtenstroom rond de droogte, de branden, het klimaat. Ik erger me aan grove commentaren van klimaatontkenners. Het maakt me boos en depri, want er is zoveel negativiteit. Ik besef hoe FB me voedt met steeds eenzijdiger berichten en me vangt in een web van polarisering. Bij al die heisa begin ik te twijfelen. Wat me drijft is mijn drang om kromme dingen recht te trekken, op te komen voor het algemeen belang, de waarheid te verdedigen. Maar het knaagt aan mijn optimisme en zelfvertrouwen. Ik voel me bedreigd, ik zit in het kamp dat uitgelachen wordt. Bij momenten voelt het alsof ik niet meer mezelf ben, maar een pionnetje in een spel dat machtige mensen, al manipulerend, met me spelen. Die ontredderde, verharde Jan, is die nog van betekenis voor Leen? Is die nog beminnenswaard? Ik overweeg om als zovelen me af te keren van de sombere nieuwsberichten en de grimmigheid in de wereld. Maar dat kan ik niet, want dat voelt als opgeven en wegvluchten. Ik kies ervoor om mijn duit in het zakje te doen en ook zelf een stevige mening te sturen. Wanneer ik daarbij stilsta, voel ik vooral verdriet want ik besef dat ik zo niet bijdraag aan de mooie harmonieuze samenleving waarvan ik droom! Anderzijds is zwijgen geen optie want dan gaat het verder de verkeerde kant op. Dat voelt ook als verraad aan mezelf, mijn waarden en principes. En dus ook aan “ons”, want bouwen aan een betere wereld maakt toch deel uit van onze droom voor ons leven samen? Ik zou het heel erg vinden moest jij gaan denken: “Jan is niet dezelfde meer, hij geeft de droom op.”
Naast dit verdriet is er ook boosheid, het kàn toch niet dat onrecht en geweld tegen mens en natuur de wereld gaan overheersen? Dan wordt de activist in mij wakker. Ik mobiliseer heel ons gezin om mee te stappen in de klimaatbetoging en ik organiseer een filmavond over duurzame landbouw en bosbouw, ondanks de wanhoop en zonder te weten of het een verschil zal maken. Ook onze geslaagde speech op het trouwfeest van onze dochter past in dat verhaal. We stonden er, authentiek en krachtig. Ik ben zo blij en dankbaar dat we daarmee mensen kunnen raken en bemoedigen. Actieve hoop heet dat: kijkend naar verlies, verdriet erkennend, toch weer samenkomen rond de lichtpuntjes en de nieuwe perspectieven die we ontwaren. Wetend dat jij houdt van die Jan, dat jij me erin steunt, voel ik energie en sprankeltjes geluk. Onze pelgrimstochten dragen daar ook toe bij, want dat is bijtanken en een vorm van hopen en bidden dat het goedkomt.
Liefs, Jan
L: Lieve Jan,
Het komt vaak wat in vlagen, het nieuws over oorlogen, klimaat, droogte, branden… Met momenten zie ik je verdwijnen in de onheilsberichten op de sociale media. Je uit je verontwaardiging: “Je houdt het niet voor mogelijk hoe idioot mensen soms kunnen reageren!” Je bent boos, verontrust. “Ga daar toch niet op in” zeg ik dan al eens. Maar ik zie je dan meer en meer tijd doorbrengen op de GSM en meer en meer onbereikbaar worden voor mij. De conversatie tussen ons stremt en wordt moeizamer. Het helpt wel als je me laat weten waar je gedachten zijn. Ik erken je bezorgdheid maar begrijp de aantrekkingskracht van die berichten niet goed. Ik voel me bezorgd, want de positieve Jan, de Jan waarvoor het glas altijd halfvol is, verdwijnt voor mijn ogen. Je wordt ongeduldiger, norser en soms zijn er scherpe uitbarstingen. Ook al weet ik dat de oorzaak van jouw scherpe pijn ligt bij alle onheil in de wereld en meer nog bij de agressiviteit van de reacties van mensen en de flagrante ontkenning van de feiten, schrik ik van je boosheid. Ik zie wel hoe kwetsbaar je bent en dreigt je positiviteit te verliezen. Ik kijk ernaar en voel me bezorgd. Het is beslist moeilijk om de norse, boze Jan graag te zien. Dat vraagt geduld, die ik niet altijd kan opbrengen, waardoor we in een dor en gevoelloos landschap terechtkomen. Mijn taak is ook die Jan mild en liefdevol ontvangen. Dat lukt beter naarmate we het onderwerp tussen ons boven water laten komen.
We hadden gisteren een intense dialoog die me bijblijft. De diepte van je verdriet raken me ook vandaag bij het herlezen van je brief. Onlangs hoorde ik de reportage van een glacioloog die getuigde over de impact van het verdwijnen van ijsbergen op zijn gemoed en over een symbolische begrafenis daarvoor. Ik begreep het toen niet helemaal, maar je tranen en wanhoop van gisteren spreken. In de rouw gaan staan om hoop te beoefenen. Ik kan het niet verklaren, maar ik voelde des te meer wat er gebeurde. In het diepst van de wanhoop is God, daar kom je hem tegen. Net in het delen van de onmacht en vertwijfeling. Ik hou ook van jou omdat je die gevoeligheid in je hebt. Ik voel dan verwantschap en ergens ben ik dankbaar voor dat tere in jou, want dat maakt ook dat je de schoonheid van mens en natuur ziet, tot je neemt. Goed en kwaad, ze zitten in elke mens en jij ervaart beiden even intens. Ik wil jou dan helpen om het goede dat er ook nog steeds is in deze wereld te zien. Samen kunnen we dat koesteren. Laat ons proberen om samen die actieve hoop een plek te geven in ons leven.
Wat me op dit moment vooral hoop geeft is de kracht van ons schrijven naar elkaar. Hoe dat ambachtelijke schrijven zoals jij dat noemde, ons naar de kern brengt en ons verbindt, klaar laat zien en de dagen en ons handelen kleurt. Zo zie je maar, er zijn verscheidene wegen die ons kunnen helpen grond te vinden in ons bestaan. Het wandelen, het schrijven, het samen saffraankrokussen planten, het bidden, het praten en durven getuigen, zoals op de trouw van Nicolas en Jolijn. Ik hoop dat het jou ook vertrouwen geeft.
Liefs Leen
J: Liefste Leen,
Jouw brief greep me erg aan. Mijn verdriet om de wereld kwam in een gulp naar boven en deed me wenen. Dan troost en geborgenheid vinden in jouw schoot is een zegen. Ik prijs me gelukkig en ben dankbaar. Je geeft mij en ons een kostbaar geschenk door zo krachtig mijn hoeder te zijn, want ik hervind balans en wij samen zijn op zo’n moment onverwoestbaar. Omdat in het kwetsbare ook veel veerkracht zit. Zoals priester Jef ooit zei: “Op die moeilijke momenten kan je het Goddelijke ervaren.” In de ontreddering en het verdriet gaat er dikwijls toch weer een genstertje hoop smeulen en opflakkeren. Dat maakten we mee bij het delen van onze dialoog. Die dialoog hielp om woorden te geven aan mijn angst, waardoor ze minder bedreigend werd. Dat is een opluchting, want ja, zo verstrikt in sociale media en negatieve berichtgeving raak ik inderdaad vervreemd van mijn kern. Dankjewel dat je me ook op die momenten graag ziet, mijn kwetsbaarheid niet afwijst maar integendeel dat stuk van mij – mijn achterkamer – aanvaardt als een deel van mij. Zo laat je mij terugkeren naar het goede en hoopvolle.
Liefs, Jan
De vier stappen van Actieve hoop, tekening door Els Hillaert
